Łodyga włosa zbudowana jest z białka zwanego keratyną. Jej specyficzna struktura powoduje, że włosy są sprężyste i elastyczne. Działanie wielu czynników jak: zanieczyszczenie środowiska, stosowanie niektórych preparatów do farbowania i trwałej ondulacji, działanie promieniowania UV czy długie suszenie w zbyt wysokiej temperaturze prowadzi do zniszczenia włosów, poprzez rozerwanie wiązań peptydowych w łańcuchach keratyny. W efekcie włosy tracą połysk oraz trudno się rozczesują i układają, stają się sztywne twarde i łamliwe. W celu przeciwdziałania tym skutkom stosuje się różnego rodzaju odżywki do włosów, bogate w substancje kondycjonujące i wyciągi roślinne [1,3].

Rolą składników kondycjonujących jest ułatwienie rozczesywania włosów zarówno na sucho jak i na mokro, neutralizowanie ładunku elektrycznego (czyli przeciwdziałanie elektryzowaniu się włosów) oraz poprawianie ich wyglądu poprzez nadawanie im połysku [1].

Podstawowymi składnikami każdej odżywki są kationowe związki powierzchniowo czynne, charakteryzujące się dużym powinowactwem do włosa. Składniki te ułatwiają rozczesywanie włosów zarówno na mokro jak i na sucho, a także przeciwdziałają splątywaniu się ich oraz elektryzowaniu. Jako składniki kondycjonujące stosuje się także substancje tłuszczowe jak: alkohole tłuszczowe (np. Cetearyl Alcohol*, Stearyl Alcohol*), kwasy tłuszczowe (np. Stearic Acid*, Oleic Acid*), lanolina (Lanolin*) i jej pochodne oksyetylenowane. Zadaniem tego rodzaju substancji jest natłuszczanie włosów, w związku z czym są one obecne w odżywkach przeznaczonych do włosów przesuszonych. Natomiast glicerol (Glycerine*) jak i glikole (np. Propylene Glycol*), które również są substancjami kondycjonującymi poprawiają stan włosów poprzez zatrzymanie w nich wilgoci. Nawilżenie włosów jest również czynnikiem decydującym o elastyczności i sprężystości włosów [1,3].

Szeroko stosowaną substancją kondycjonującą zarówno w szamponach jak i w odżywkach jest silikon (Dimethicone*). Nie tylko ułatwia on rozczesywanie, ale dodatkowo nadaje miękkość, puszystość oraz połysk [1]. Ponadto pokrywa włos cienkim filmem, który chroni go przed wpływem środowiska zewnętrznego oraz powoduje sklejenie rozdwojonych końcówek.

Istotne znaczenie mają także polimery kationowe (np. kationowe pochodne celulozy), gdyż wykazują dobre właściwości kondycjonujące. Nie ulegają łatwemu spłukiwaniu z powierzchni włosa, ale łatwo można je usunąć w procesie mycia [1]. Ta właściwość pozwala na stosowanie ich w odżywkach ze spłukiwaniem.

W odżywkach obecne są także substancje biologicznie czynne jak witaminy np. A czy B6 oraz proteiny, ponadto stosuje się wyciągi z ziół. Odpowiednio dobrane zioła wpływają na przeznaczenie odżywki dla danego typu włosów, np. skrzyp polny, melisa czy nagietek są przeznaczone dla włosów tłustych, z kolei do włosów suchych łopian czy kwiat czarnego bzu [2].

* - nazewnictwo według INCI

mgr inż. Luiza Piętowska

Literatura:
[1] Marcinkiewicz - Salmonowiczowa A.: Zarys chemii i technologii kosmetyków. Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 1995; 69 - 73.
[2] Lamer - Zarawska E., Noculak - Palczewska A.: Kosmetyki naturalne. Przewodnik dla zielarzy, farmaceutów i zakładów kosmetycznych. Astrum, Wrocław 1994; 204 - 205.
[3] Fengier W., Szeląg P.: Chemia kosmetyczna. Część II wyroby kosmetyczne i preparatyka kosmetyków. Skrypt dla kosmetyczek, drogistów i słuchaczy policealnych szkół kosmetycznych.; 27 - 32